PATRON

Harmonogram pracy wychowawczej wokół patrona

Janusz Korczak   (1878-1942)

          Korczak Janusz, właściwie Henryk Goldszmit (1878 lub 1879-  1942), polski prozaik żydowskiego pochodzenia, lekarz, pedagog, publicysta.

Współtwórca i kierownik żydowskiego Domu Sierot w Warszawie (1912-1942) i sierocińca dla dzieci polskich Nasz Dom (1919-1936), gdzie stosował nowatorskie metody pedagogiczne. Wykładowca Instytutu Pedagogiki Specjalnej i Wolnej Wszechnicy Polskiej.

DZIECI Z SIEROCIŃCA

 

Zginął wraz ze swymi wychowankami wywieziony z getta w 1942, dobrowolnie towarzysząc im w drodze na śmierć.

               JANUSZ KORCZAK Z SIEROTAMI ŻYDOWSKIMI

 

 JANUSZ KORCZAK Z SIEROTAMI ŻYDOWSKIMI

 

 STARY DOKTOR  Z DZIEĆMI

 

DZIECIĘCA ORKIESTRA

 

 

WŚRÓD WYCHOWAWCÓW

 

OSTATNIE ZDJĘCIE JANUSZA KORCZAKA

 

 

 

                  KORCZAK NAPISAŁ

               Powieści społeczno-realistyczno-naturalistyczne dla dorosłych, jak Dzieci ulicy (1901) oraz adresowane do dziecięcego czytelnika, np.: Mośki, Joski i Srule (1910), Józki, Jaśki i Franki (1911), Sława (1913), Bankructwo małego Dżeka (1924), Kajtuś czarodziej (1934), najbardziej znane i popularne: Król Maciuś PierwszyKról Maciuś na wyspie bezludnej (1923).

          Utwory Korczaka dla dzieci i o dzieciach

 oparte są na autentycznych obserwacjach autora, wyrastają wprost z jego zainteresowań pedagogicznych i psychologicznych, są artystyczną egzemplifikacją tez wychowawczych.

Dzięki staraniom polskiej sekcji IBBY w 1979 r ( w setną rocznicę urodzin pisarza) powstała

                  Międzynarodowa Nagroda Literacka im. Janusza Korczaka.

                  Przyznaje się ją co 2 lata w czasie trwania Biennale Sztuki dla Dziecka w Poznaniu.

                       KRÓL MACIUŚ PIERWSZY

Opowieść o Królu Maciusiu-Reformatorze, który chciał urządzić swoje państwo tak, aby dzieci znalazły w nim pełne zaspokojenie wielu potrzeb. Projektuje więc urządzenie wielkiego ogrodu zoologicznego, wyznacza dni audiencji i sam wręcza podarunki według  życzeń młodych obywateli.. Docenia godność i powagę dziecka poprzez wprowadzenie urządzeń oraz instytucji społecznych i politycznych, takich jak sądy, redakcje gazet, parlament dziecięcy. Jednakże tragizmem Maciusia jest to, że w stosunkach z dorosłymi jest on samotny i prawie bezsilny, podobnie jak wszystkie dzieci. Przegrywa walkę i zostaje uwięziony. Baśń – metafora, napisana z dużą znajomością psychiki dziecięcej, doskonale zespalającą fantazję i realizm, odsłania głęboką prawdę o epoce, życiu ludzi, funkcjonowaniu władzy. Autor przekonywująco uzasadnia potrzebę szlachetności, humanitaryzmu i patriotyzmu.

                   KRÓL MACIUŚ NA WYSPIE

                                                                 BEZLUDNEJ

C.d . poprzedniej pozycji. Pokonany w wojnie Król reformator idzie na dobrowolne wygnanie na wyspę bezludną. Maciuś kilkakrotnie ucieka i w przebraniu wędruje po swym królestwie. Pozwala mu to poznać życie poddanych, okrucieństwo władzy, niedolę ludu, smutny los dzieci w przytułku. Gdy wreszcie powraca do kraju, zrzeka się władzy na rzecz narodu i zostaje robotnikiem w fabryce. Sporo tu filozoficznych refleksji o życiu, o dążeniu do celu na przekór wszelkim trudnościom i niepowodzeniom, o konieczności reform i realizacji szczytnych marzeń dla dobra dzieci.

( Od 12 lat)

 

              BANKRUCTWO MAŁEGO DŻEKA

Bohaterem utworu jest syn robotnika, uczeń III klasy szkoły powszechnej, który marzy o tym, by zostać kupcem. Próbuje on na terenie szkoły założyć kooperatywę uczniowską. Dżek – podobnie jak inni bohaterowie utworów Korczaka jest żywym, sympatycznym chłopcem, który swą aktywną postawą potrafi zmobilizować całą klasę do pracy i do działania. Chce jednocześnie udowodnić, że poczynania dzieci mogą przynieść pomyślne rezultaty, jeżeli tylko znajdą uznanie u dorosłych. Sam Dżek, wcielając  w życie ideę spółdzielczości, spotyka się z nieufnością, lekceważeniem, mimo, że w pracę wkłada cały swój wolny czas, energię i serce. Akcja zlokalizowana jest w Ameryce, dotyczy jednak w istocie warunków polskich.

(Książka dla dzieci w wieku 10-12 lat)

                             KAJTUŚ CZARODZIEJ                                                                       

Książka – jak napisał autor w dedykacji -  poświęcona jest niespokojnym chłopcom, którym się trudno poprawić”. Podstawowy konflikt między sferą fantazji i sferą realizmu ukazuje Korczak poprzez przeżycia i doznania małego chłopca o skomplikowanej naturze i wybujałej wyobraźni. Nadprzyrodzona moc czynienia cudów, jaką obdarza go pisarz, sprawia, iż jesteśmy świadkami nieprawdopodobnych wydarzeń. Kajtuś wykorzystuje tę zdolność różnych celów: raz kieruje się własnymi, egoistycznymi pobudkami, chęcią zaspokojenia swojej ciekawości, kiedy indziej myśli tylko o wywołaniu efektów humorystycznych, czasem jednak uczestniczy w akcji niesienia pomocy ludziom. Jego trudny charakter, brak możliwości porozumienia się z otoczeniem , nikła samowiedza, przy czym ciągła skłonność do wchodzenia w konflikt z dorosłymi i z rówieśnikami- znajdują przedłużenie w świecie fantastycznym ujmowanym przez pisarza jako forma konfrontacji realnego z fikcyjnym, jako kraina wszelkiego rodzaju kompensacji i zaspokojenia marzeń czy „dziwnych snów”. Kajtuś odbył daleką i trudną drogę; nie tylko zwiedzał różne kraje, poznawał ludzi, morza i lądy, ale przede wszystkim siebie, swoje „ja” dziwne, a jednak pragnące porozumienia z ludźmi.

(Dla dzieci 12-14-letnich)

                        

Także m.in. pisany w getcie Pamiętnik (w tomie 4 Wyboru pism, 1958)

           

                 Wybór pism pedagogicznych (tom 1-2, 1957-1958).

 

 

     

                             ŻYCIORYS JANUSZA KORCZAKA

 

Urodził się w rodzinie Cecylii z Głębickich i adwokata Józefa Goldszmita. Zaniedbano formalności metrykalnych i stąd nie da się ustalić dokładnego roku urodzenia.

Lata szkolne spędził w ośmioklasowym gimnazjum na Pradze (w Warszawie), oczywiście była to szkoła rosyjska, gdzie nawet język polski i religię wykładano po rosyjsku. W gimnazjum panowała żelazna dyscyplina, pozwolenie na pójście do teatru podpisywała dyrekcja gimnazjum, dyrekcja też wydawała bilety urlopowe na wyjazdy wakacyjne i w czasie ferii świątecznych. od

DORASTAJĄCY JANUSZ KORCZAK

 

 

 

 Łacinę wykładano już w pierwszej klasie (dla dzieci w wieku około 10 - 11 lat), francuski i niemiecki od klasy drugiej, grekę - od trzeciej. Uczniowie i nauczyciele nosili jednolite mundury sukienne, uczniów obowiązywało noszenie czapek sukiennych granatowych z białymi wypustkami, a nad daszkiem rosyjskie litery PG (Praskaja Gimnazja). Dorastanie i dojrzewanie Henryka przebiega w trudnych warunkach materialnych. Jako uczeń V klasy (miał wtedy 15 - 16 lat) udziela korepetycji, by pomóc w utrzymaniu rodziny. 1898 rozpoczyna studia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Cesarskiego w Warszawie.

LATA STUDENCKIE

              Latem 1899 roku Korczak jedzie do Szwajcarii. Zamierza bliżej poznać działalność i twórczość pedagogiczną Pestalozziego. Zwiedzając kraj szczególnie interesuje się szkołami, szpitalami dla dzieci, a także bezpłatnymi czytelniami pism dla dzieci i młodzieży.

                            LATA STUDENCKIE

              1905 po wysłuchaniu pięcioletniego kursu nauk medycznych i złożeniu obowiązującego egzaminu otrzymuje dyplom lekarza. Podejmuje pracę w charakterze lekarza w Szpitalu dla Dzieci im. Bersonów i Baumanów przy ul. Śliskiej 51- Siennej 60 (dom przechodni). Korczak jako lekarz miejscowy korzysta ze służbowego mieszkania na terenie szpitala; otrzymuje 200 rubli rocznie w czterech ratach; na każde wezwanie udaje się do chorego. 1907 jedzie na cały rok do Berlina, aby uzupełnić swe wiadomości medyczne. Słucha wykładów (za które sam płaci) i odbywa praktykę w klinikach dziecięcych; zwiedza różne zakłady wychowawcze. Współtwórca i kierownik Domu Sierot dla dzieci żydowskich w Warszawie (1912-1942) przy ul. Krochmalnej 92 (przeniesionego do getta na ul. Chłodną 33, a następnie na ul. Sienną 16-Śliską 9); a później także Naszego Domu (na Bielanach) - sierocińca dla dzieci polskich (1919-1936), gdzie stosował nowatorskie metody pedagogiczne. Posiadał znakomite wyczucie psychiki dziecięcej, a jego postawa pełna szacunku i zaufania do dziecka stała się podstawą systemu pedagogicznego łączącego zasadę kierowania dziećmi z zasadą ich samodzielności. Samorząd, gazetka dziecięca, a także osobowość wychowawcy były formami pobudzającymi aktywność społeczną dzieci w tym systemie. Żądał równouprawnienia dziecka, poważnego traktowania jego spraw i przeżyć, wychowania w umiłowaniu dobra, piękna i wolności. Swoje zasady wychowawcze Janusz Korczak wykładał w pismach pedagogicznych, z których najważniejszy jest cykl Jak kochać dziecko oraz w Instytucie Pedagogiki Specjalnej i w Wolnej Wszechnicy Polskiej.
W latach 1926 - 30 redagował Mały Przegląd- eksperymentalne pismo dziecięce.

Prowadził szeroką działalność popularyzatorską w obronie praw dziecka za pośrednictwem radia.
Zginął wraz ze swymi wychowankami wywieziony z getta w 1942, dobrowolnie towarzysząc im w drodze na śmierć. Miał możność ucieczki z getta.

                 SYMBOLICZNA MOGIŁA JANUSZA KORCZAKA W TREBLINCE

 

KALENDARIUM

1878 lub 1879

  Urodził się 22 lipca w Warszawie w rodzinie Henryka i Cecylii Goldszmit.

do 1897

       Okres nauki szkolnej.

1896

        Debiutuje na łamach tygodnika satyrycznego "Kolce" humoreską pt.  Węzeł Gordyjski.

1898

  Matura w Gimnazjum miejskim na Pradze, początek studiów na wydziale  U.W. (do 1905), przyjmuje pseudonim Janusz Korczak.

1899

  Wyróżnienie za czteroaktową sztukę Którędy?, aresztowanie za działalność                                  w Towarzystwie Dobroczynnym.

Ok. 1900

  Słuchacz Uniwersytetu Latającego.

1901

  Publikuje swoją pierwszą książkę pt. Dzieci Ulicy.

1905

  Uzyskuje dyplom lekarza, praca w szpitalu, powołany do wojska, uczestniczy w wojnie rosyjsko-japońskiej.

  Powrót z wojny, drukuje książkę pt. Dziecko Salonu.

1907-1908

  W Berlinie rozwija swoją wiedzę medyczną.

1910

  Udział w pracach towarzystwa "Pomoc dla Sierot", udział w komisji                                      budowy domu dla sierot

1911

  Pobyt naukowy w Londynie.

1912

  Objęcie Domu Sierot przy ul. Krochmalnej 92 dla dzieci żydowskich.

1913

  Uroczystość otwarcia Domu Sierot.

1916

  Uczestniczy w walkach I Wojny Światowej.

1918

  Wydaje książkę pt. Dziecko w rodzinie, zostaje lekarzem i ekspertem                                           w spr. wychowawczych w 'Naszym Domu'.

1922

  Ukazuje się powieść pt. Król Maciuś Pierwszy

1923

  W druku ukazuje się Król Maciuś na Bezludnej Wyspie.

1924

  Publikacja powieści. Bankructwo Małego Dżeka.

  Wydaje książkę pt. Kiedy znów będę mały.

1926

  Zostaje odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, zaczyna redagować pismo pt. "Mały Przegląd".

1928

  Ogłasza utwór pt. Prawo dziecka do szacunku.

1930

  Otwarcie "Naszego Domu" na Bielanach

1934

  Trzytygodniowy pobyt w Palestynie, ukazuje się "Kajtuś Czarodziej".

1935

  Prowadzi audycje - słynne pogadanki Starego Doktora w polskim radiu.

  Rozstanie z Naszym Domem.

  Publikuje Uparty Chłopiec

1936

    Koniec pogadanek w radiu

  Pobyt w Palestynie     

1937

  Stefania Wilczyńska opuszcza Dom Sierot

  Rękopis Dzieci Biblii - Mojżesz

  Otrzymuje Złoty Wawrzyn Polskiej Akademii Literatury.

  Walka o byt Domu Sierot

1938

   Książka  Uparty Chłopiec. Życie Ludwika Pasteura

 

1939

   Felietony radiowe Starego Doktora

   Wydanie książkowe gadaninek : Pedagogika żartobliwa

   Działalność jałmużnicza na potrzeby Domu Sierot.

1940

  Przesiedlenie Naszego Domu do getta na ul. Chłodną 33.

  Aresztowanie Korczaka

1941

  Kolejne przesiedlenie Domu Sierot  z ul. Chłodnej 33 na ul. Sienna 16 - Śliską 9                  (posesja narożna),

1942

    Walczy o przetrwanie Domu Sierot ("prowadzi ciężką i poniżającą pracę")                              aby zdobyć żywność.

  Przyjmuje posadę wychowawcy w Głównym Domu Schronienia przy ul. Leszno 127,

  Pisze Pamiętnik, ( maj – sierpień)

  Inscenizacja Poczty R. Tagore

  22 lipca początek zagłady getta,

  6 sierpnia wraz z wychowankami i pracownikami Domu Sierot wyrusza w ostatnią  drogę na Plac Przeładunkowy (Umschlagplatz), skąd zostaje przewieziony do obozu  zagłady w Treblince, gdzie ginie ...

„BALLADA O STARYM DOKTORZE”
Pobierz mp3

 

  1. Mówili Stary  Doktor bo był naprawdę stary

I do czytania zwykł zakładać okulary.

Zielony przez nie widział świat o dziecka oddech szerszy

W Doktora rękę ufnie kładł są dłoń Król Maciuś Pierwszy.

Za oknem dudnił głucho podkuty strachem krok,

A stary Doktor Korczak tak mówił patrząc w mrok…

 

Ref.:     A, a, a, świat większy jest niż łza, wkrótce świt lepszego dnia.

            A, a, a za oknem noc i mgła, wkrótce świt lepszego dnia.

 

  1. Mówili Stary Doktor co ma młodzieńcze siły

Bo chce by Dzieci znów uśmiechu się uczyły.

Wsłuchany w serc bijących stuk i kropli deszczu nokturn

Nieraz się z łóżka swego zwlókł i czuwał Stary Doktor.

Nie trzeba płakać mówił - choć ciężko jest nam dziś

Należy mieć nadzieję zieloną tak jak liść.

 

Ref.:     A, a, a, świat większy jest niż łza, wkrótce świt lepszego dnia.

            A, a, a za oknem noc i mgła, wkrótce świt lepszego dnia.

 

  1. Mówili Stary Doktor on nie wie co samotność.

A kiedy przyszło iść, już w drogę bezpowrotną,

 na czele sierot swoich najmłodsze niósł na ręku

I słychać było jego szept, że trzeba iść bez lęku

Na jego ręku dziecko zbudziło się ze snu

Więc Stary Doktor Korczak tłumaczył cicho mu.

 

Ref.:     A, a, a, świat większy jest niż łza, wkrótce świt lepszego dnia.

            A, a, a za oknem noc i mgła, wkrótce świt lepszego dnia.